Feest in het museum!

Werkmans Bovenkamer is open!

Op vrijdag 9 oktober heeft burgemeester Koen Schuiling Werkmans Bovenkamer geopend  in GRID Grafisch Museum Groningen. Tegelijkertijd is de tentoonstelling Werkman werkt door geopend. Ondanks de corona-maatregelen was het ouderwets gezellig in het museum. 

Het was natuurlijk even wennen: een opening in rondes en iedereen met mondkapjes op. De vorm kreeg gelukkig niet de overhand over dit feestelijke moment: Werkman en zijn nalatenschap stonden centraal. Net als de makers van de tentoonstelling; zij gaven de genodigden een toelichting op hun proces en inspiratie. In het bijzijn van enkele van zijn kleinkinderen krijgt de Groninger drukker en kunstenaar Hendrik Nicolaas Werkman (1882-1945) in Werkmans Bovenkamer een vaste plek in het museum en zijn stad.

Werkmans Bovenkamer kwam tot stand met hulp van gastconservator Anneke de Vries, Studio 212 Fahrenheit en Studio Schuttinga.

English? Click here

 

Speciaal voor iedereen die er niet bij kon zijn: de aftermovie. Alsof je er zelf bij was…!

Werkmans Bovenkamer

In Werkmans Bovenkamer wordt de bezoeker meegenomen in zijn levensverhaal. De Bovenkamer is een bescheiden ruimte. Toch kun je er gemakkelijk een uur in toeven. De rijkdom aan informatie, zowel analoog als digitaal, blijft boeien en gaat verder dan menig tentoonstelling over Werkman. Zijn worsteling tussen het gedwongen zakelijke leven en de creatieve vrijheid zijn zeer herkenbaar en dat werkt zo inspirerend dat je daarna ook gelijk zelf aan de slag zou willen.

Werkman is een van de boeiendste Nederlandse kunstenaars van de twintigste eeuw. Hij was echter niet alleen beeldend kunstenaar: tot zijn overlijden in 1945 had hij in Groningen een drukkerij. Na Werkmans dood zorgen zijn opvolgers ervoor dat de nalatenschap uit de drukkerij zoveel mogelijk bijeen blijft. In 2019 slaagt GRID erin dit materiaal, dat het museum al lange tijd in bruikleen had, aan te kopen. Zo blijft dit erfgoed uit het ‘loden tijdperk’ van de Groningse grafische industrie behouden. “GRID is dé plek waar bezoekers de betekenis van Werkmans kunstenaarschap, zijn ideeën, creativiteit, inspiratie en dwarsdenken kunnen ervaren“, aldus Fronique Oosterhof, directeur GRID Grafisch Museum Groningen.

Werkmans kunstenaarschap is nauw verbonden met de materialen waar hij als drukker mee werkte. In Werkmans Bovenkamer staat het materieel en materiaal uit de drukkerij centraal: de bokken met houten en loden letters, de handpers en de Heidelberger Drukautomaat. Daarnaast is er een kleine wisselexpositie die laat zien hoe Werkman dat materiaal gebruikte. De eerste wisselexpositie draait om een filmaffiche, een druksel en het omslag van een van de bekendste uitgaven van De Blauwe Schuit. Op het eerste gezicht hebben ze niet veel gemeen, maar een kastje met houten biljetletters legt het verrassende verband bloot.

Naar de Bovenkamer!

H.N. Werkman: drukker en kunstenaar

Werkman was een van de grote Nederlandse kunstenaars van de twintigste eeuw en befaamd op Europese schaal. Werkman werd bekend als drukker van De Ploeg, de kunstkring die Groningen begin twintigste eeuw opschudde. Hij was echter veel meer dan dat. De eigenzinnige ontwikkelingen in zijn werk laten een kunstenaar zien die zich steeds bleef vernieuwen en zich niet hield aan regels die anderen hem oplegden. In zijn kunst is de weerslag te vinden van de turbulente tijd waarin hij leefde: de oorlog, de economie en het culturele leven in Groningen. 

Zijn onconventionele werkwijze en (druk)kunst waren baanbrekend en vormen een hoogtepunt in de grafische geschiedenis van Groningen. De mentaliteit die aan zijn oeuvre ten grondslag ligt, is tot op de dag van vandaag een bron van inspiratie voor velen.
“De vrije, verfrissende nieuwe omgang met het starre, haakse materiaal van de drukker; het uit het gareel laten springen van letters en cijfers die juist in het gelid moeten staan; het drukken van oplagen op manieren die identieke afdrukken vrijwel onmogelijk maken – ik denk dat dat is wat Werkman tijdens zijn leven uniek maakt, en waaruit na zijn overlijden grafici inspiratie putten,” aldus gastconservator Anneke de Vries.

‘Werkman werkt door’

Werkmans Bovenkamer brengt de bezoekers dichter bij Werkman, zijn leven en zijn drukker-kunstenaarschap. De tentoonstelling Werkman werkt door laat zien hoe andere kunstenaars door de drukkunst van Werkman zijn geïnspireerd. Tijdgenoten, naoorlogse en hedendaagse kunstenaars, zowel nationaal als internationaal. Dat levert een imposante tentoonstelling op met werken van onder meer Fie Werkman, Jan Gerrit Jordens, Wobbe Alkema, Josua Reichert, Willem Sandberg, Ben Joosten, de Spaanse kunstenaar Bunkertype en de Amerikaanse kunstenaar Amos Kennedy. De tentoonstelling loopt t/m zondag 4 april 2021. 

Van bruikleen naar eigendom

Diverse onderdelen van de inventaris waren reeds in bruikleen bij GRID. Om zeker te stellen dat de inventaris in zijn geheel in Groningen behouden én voor het publiek toegankelijk zou blijven, is in 2018 tezamen met de Commissie van Aanbeveling de fondsenwerving voor zowel de aankoop, de restauratie als de herinrichting van het museum gestart. Na toekenning van de fondsen is op 5 juli 2019 de gehele inventaris officieel in het bezit van GRID gekomen.

 

Benieuwd naar wat we gedaan hebben? De tijdlijn op onze balie vertelt het hele verhaal!

De commissie van aanbeveling

  • Prof. dr. Henk van Os, emeritus hoogleraar Kunst- en cultuurgeschiedenis (aan de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Amsterdam).
  • Dr. Han Steenbruggen, directeur-conservator van Museum Belvédère in Oranjewoud.
  • Barbara Stok, Groningse striptekenaar.
  • Prof. dr. Peter Jordens, emeritus hoogleraar Taalwetenschap aan de Vrije Universiteit Amsterdam en voorzitter van Stichting De Ploeg.
  • Prof. dr. Emile Schrijver, directeur Joods Museum-Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam en bijzonder hoogleraar Geschiedenis van het joodse boek aan de Universiteit van Amsterdam.

De bijdragende fondsen:

Dioraphte

Scholten Kammingafonds

Stichting Beringer Hazewinkel

VSBfonds

Prins Bernhard Cultuurfonds

Mondriaan Fonds

Emmaplein Foundation

Stichting Koops-Stange Fonds

Provincie Groningen

Gemeente Groningen

 

Aanvullend heeft de Vereniging Rembrandt een onderzoeksbeurs toegekend aan kunsthistorica Marije Sennema. Onder begeleiding van en samen met Anneke de Vries gaat zij onderzoek doen naar de relatie tussen de drukkersmaterialen van Werkman en zijn druksels. De eerste uitkomsten van het onderzoek worden gepubliceerd in het Ploeg Jaarboek 2021. Het onderzoek wordt mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van Stichting Beringer Hazewinkel en het Mondriaan Fonds.