Drukker-kunstenaar H.N. Werkman neemt zijn intrek in GRID Grafisch Museum

Werkmans Bovenkamer

Op 9 oktober opent Werkmans Bovenkamer in ons museum. In 2019 hebben we een groot deel van de inventaris van de drukkerij van H.N. Werkman (1882-1945) aangekocht. Op dit moment wordt de museale presentatie hiervan voorbereid onder de titel Werkmans Bovenkamer. En daar blijft het niet bij: tegelijkertijd opent de tentoonstelling Werkman werkt door over zijn artistieke nalatenschap.

 

Werkman en Groningen

“In de grafische geschiedenis van Groningen neemt Werkman een belangrijke plek in. Dankzij de aankoop kunnen we hier nog gerichter invulling aan geven door in een speciale ruimte in ons museum het verhaal van zijn drukker-kunstenaarschap te vertellen,” aldus Fronique Oosterhof, directeur van GRID. Bea Ekamper, bestuursvoorzitter GRID voegt hieraan toe: “Cultureel erfgoed en creativiteit zijn de pijlers onder ons museum. Deze zijn verenigd in Werkman en wat hij heeft nagelaten.” Naast de bestaande Werkman Workshop en Werkman Wandeling zal vanaf dit najaar Werkmans Bovenkamer in het museum te vinden zijn. “We worden nu niet het Werkman-museum, maar er ligt wel een stevig accent op hem: GRID is straks dé plek waar bezoekers de betekenis van Werkmans kunstenaarschap, zijn ideeën, creativiteit, inspiratie en dwarsdenken kunnen ervaren.“ 

 

Werkmans Bovenkamer

Momenteel werken gastconservator Anneke de Vries, ontwerpbureau Studio 212 Fahrenheit en  grafisch ontwerper Iwan Schuttinga aan de museale presentatie in wat nu nog de Zetterij is. De heringerichte Zetterij omvat straks twee delen: een vaste opstelling, waarin een chronologisch overzicht wordt gegeven van Werkmans loopbaan als drukker en kunstenaar, en daarnaast een wisselexpositie, die steeds een nieuwe blik op de ‘hardware’ uit de drukkerij geeft door druksels en drukwerk te combineren met het materiaal waarmee Werkman ze maakte.

English? Click here

H.N. Werkman: drukker en kunstenaar

Werkman was een van de grote Nederlandse modernisten van de twintigste eeuw en befaamd op Europese schaal. Werkman werd bekend als drukker van De Ploeg, de kunstkring die Groningen begin twintigste eeuw opschudde. Hij was echter veel meer dan dat. De eigenzinnige ontwikkelingen in zijn werk laten een kunstenaar zien die zich steeds bleef vernieuwen en zich niet hield aan regels die anderen hem oplegden. In zijn kunst is de weerslag te vinden van de turbulente tijd waarin hij leefde: de oorlog, de economie en het culturele leven in Groningen. 

Werkmans kunstenaarschap is nauw verbonden met de materialen waar hij als drukker mee werkte. Zijn onconventionele werkwijze en (druk)kunst waren baanbrekend en vormen een hoogtepunt in de grafische geschiedenis van Groningen. De mentaliteit die aan zijn oeuvre ten grondslag ligt, is tot op de dag van vandaag een bron van inspiratie voor velen. 

“De vrije, verfrissende nieuwe omgang met het starre, haakse materiaal van de drukker; het uit het gareel laten springen van letters en cijfers die juist in het gelid moeten staan; het drukken van oplagen op manieren die identieke afdrukken vrijwel onmogelijk maken – ik denk dat dat is wat Werkman tijdens zijn leven uniek maakt, en waaruit na zijn overlijden grafici inspiratie putten,” aldus gastconservator Anneke de Vries.

‘Werkman werkt door’

Werkmans Bovenkamer brengt de bezoekers dichter bij Werkman, zijn leven en zijn drukker-kunstenaarschap. De tentoonstelling Werkman werkt door laat zien hoe andere kunstenaars door de drukkunst van Werkman zijn geïnspireerd. Tijdgenoten, naoorlogse en hedendaagse kunstenaars, zowel nationaal als internationaal. Dat levert een imposante tentoonstelling op met werken van onder meer Fie Werkman, Jan Gerrit Jordens, Wobbe Alkema, Josua Reichert, Willem Sandberg, Ben Joosten, de Spaanse kunstenaar Bunkertype en de Amerikaanse kunstenaar Amos Kennedy. De tentoonstelling loopt van 10 oktober 2020 t/m zondag 4 april 2021. 

Het aftellen is begonnen!

Benieuwd naar wat we gaan doen en al gedaan hebben? De tijdlijn op onze balie vertelt het hele verhaal!

Van bruikleen naar eigendom

Diverse onderdelen van de inventaris waren reeds in bruikleen bij GRID. Om zeker te stellen dat de inventaris in zijn geheel in Groningen behouden én voor het publiek toegankelijk zou blijven, is in 2018 tezamen met de Commissie van Aanbeveling de fondsenwerving voor zowel de aankoop, de restauratie als de herinrichting van het museum gestart. Na toekenning van de fondsen is op 5 juli 2019 de gehele inventaris officieel in het bezit van GRID gekomen.

De commissie van aanbeveling

  • Prof. dr. Henk van Os, emeritus hoogleraar Kunst- en cultuurgeschiedenis (aan de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Amsterdam).
  • Dr. Han Steenbruggen, directeur-conservator van Museum Belvédère in Oranjewoud.
  • Barbara Stok, Groningse striptekenaar.
  • Prof. dr. Peter Jordens, emeritus hoogleraar Taalwetenschap aan de Vrije Universiteit Amsterdam en voorzitter van Stichting De Ploeg.
  • Prof. dr. Emile Schrijver, directeur Joods Museum-Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam en bijzonder hoogleraar Geschiedenis van het joodse boek aan de Universiteit van Amsterdam.

De bijdragende fondsen:

Dioraphte

Scholten Kammingafonds

Stichting Beringer Hazewinkel

VSBfonds

Prins Bernhard Cultuurfonds

Mondriaan Fonds

Emmaplein Foundation

Stichting Koops-Stange Fonds

Provincie Groningen

 

Aanvullend heeft de Vereniging Rembrandt een onderzoeksbeurs toegekend aan kunsthistorica Marije Sennema. Onder begeleiding van en samen met Anneke de Vries gaat zij onderzoek doen naar de relatie tussen de drukkersmaterialen van Werkman en zijn druksels. De eerste uitkomsten van het onderzoek worden gepubliceerd in het Ploeg Jaarboek 2021. Het onderzoek wordt mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van Stichting Beringer Hazewinkel en het Mondriaan Fonds.